Whale Done วาฬสอนผมบริหารคนได้

Whale Done วาฬสอนผมบริหารคนได้ — อาจารย์โอ วีระ เจียรนัยพานิชย์
วีระ
อาจารย์โอ — วีระ เจียรนัยพานิชย์ oweera.blogspot.com · พฤษภาคม 2568 · อ่านประมาณ 8 นาที
Book Review

Whale Done
วาฬสอนผมบริหารคนได้

ทำไมผู้ฝึกวาฬออร์กาที่ Sea World ถึงเป็นครูการบริหารทีมที่ดีที่สุดที่ผมเคยพบ

🐋

Whale Done! The Power of Positive Relationships

Ken Blanchard · Kenneth Blanchard Companies · 123 หน้า

★★★★☆  |  นำไปใช้จริงได้ทันที  |  เหมาะสำหรับเจ้าของธุรกิจและผู้จัดการ

ผมเปิดหนังสือเล่มนี้ด้วยความสงสัยว่า วาฬกับพนักงานร้านเซเว่นจะมีอะไรเหมือนกัน
ปิดหนังสือด้วยการตระหนักว่า ที่ผ่านมาผมกำลังทำสิ่งผิดอยู่ทุกวัน โดยไม่รู้ตัว

มีหนังสือบางเล่มที่เก็บไว้ "ค่อยอ่าน" แล้วก็ไม่เคยเปิด Whale Done ของ Ken Blanchard เกือบเป็นหนังสือแบบนั้น จนกระทั่งคืนหนึ่งผมนั่งนึกถึงพนักงานร้านสาขาหลังตลาดภูเขียวที่ผมรู้สึกว่าสื่อสารกันไม่ค่อยรู้เรื่อง ผมชี้แจงอะไรไปแล้วเดี๋ยวก็ลืม บอกอะไรไปแล้วก็ต้องบอกซ้ำ

คืนนั้นผมเปิดหนังสือเล่มนี้ขึ้นมา และอ่านจบในคืนเดียว

· · ·

เรื่องเริ่มที่ Shamu Stadium ใน Sea World รัฐฟลอริดา Wes Kingsley ผู้จัดการองค์กรคนหนึ่งนั่งดูโชว์วาฬออร์กาอยู่ในอัฒจันทร์ เขาตั้งคำถามกับตัวเองว่า ผู้ฝึกทำให้วาฬหนัก 5,000 กิโลกรัมที่ไม่พูดภาษาอังกฤษสักคำ ทำตามคำสั่งและกระโดดได้อย่างงดงามได้อย่างไร ในขณะที่ตัวเขาเองยังทำให้ทีมงานที่พูดภาษาเดียวกัน ทำงานอย่างมีความสุขไม่ได้เลย

เขาลงไปพบผู้ฝึก และได้คำตอบที่เปลี่ยนวิธีมองการบริหารคนไปตลอดชีวิต

"Shamu คือครูของพวกเรา ลูกค้าที่ยากที่สุด มักเป็นครูที่ยิ่งใหญ่ที่สุดเสมอ"

ผู้ฝึกอธิบายว่า ขั้นตอนแรกของการฝึกวาฬไม่ใช่การสั่ง แต่คือการ สร้างความไว้วางใจ ทำให้วาฬรู้ว่าเราไม่ได้มาทำร้าย และเมื่อสร้างความไว้วางใจได้แล้ว คำถามต่อไปคือ เมื่อมันทำผิด เราทำอย่างไร?

คำตอบที่ผู้ฝึกให้ ง่ายจนน่าตกใจ

เพิกเฉย และเปลี่ยนทิศทางพลังงาน

ไม่ตะโกน ไม่ตีกลับ ไม่แสดงความผิดหวัง เพราะผู้ฝึกรู้จากประสบการณ์ว่า ยิ่งให้ความสนใจกับพฤติกรรมไหน พฤติกรรมนั้นยิ่งถูกทำซ้ำ ทั้งดีและไม่ดี

· · ·

Ken Blanchard อธิบายระบบการบริหารคนผ่านสิ่งที่เรียกว่า ABC ของ Performance

A Activator เป้าหมายและความคาดหวังที่ชัดเจน คนทำงานต้องรู้ว่า "ดี" หน้าตาเป็นอย่างไร
B Behavior พฤติกรรมที่เกิดขึ้นจริง สิ่งที่ผู้นำต้องสังเกตอย่างตั้งใจ ไม่ใช่แค่รอให้มีปัญหา
C Consequence การตอบสนองของเรา นี่คือจุดที่ส่วนใหญ่พลาด และเป็นหัวใจของทั้งเล่ม

ปัญหาที่เกิดในองค์กรส่วนใหญ่ไม่ใช่ A และ B แต่คือ C — เราตอบสนองต่อพฤติกรรมของคนอย่างไร Blanchard ชี้ให้เห็นรูปแบบที่แพร่หลายที่สุดในองค์กรทั่วโลก

ทำดี → ได้รับ ไม่มีอะไรเลย ทำเป็นปกติ ไม่มีใครสังเกต
ทำผิด → ได้รับ โดนดุ โดนตำหนิ โดนเรียก ทุกอย่างเกิดขึ้นทันที

นี่คือสูตรที่ฆ่าแรงจูงใจของทีมอย่างเงียบๆ ทุกวัน โดยที่เราไม่รู้ตัวเลยด้วยซ้ำ

แล้วรูปแบบการตอบสนองที่ถูกต้องควรเป็นอย่างไร Blanchard แบ่งไว้ 4 แบบ

4 รูปแบบการตอบสนอง

01 ไม่ตอบสนองเลย — เสียโอกาสทองที่จะสร้างแรงจูงใจ เหมือนปล่อยให้ไฟดับโดยไม่เติมน้ำมัน
02 ตอบสนองเชิงลบ — ตำหนิ วิจารณ์ แสดงความผิดหวัง ทำลายขวัญโดยตรง
03 Redirection — เมื่อผิดพลาด อธิบายโดยไม่โทษ ชี้ผลกระทบ แล้วแสดงความไว้วางใจต่อไป
04 Whale Done Response — ชมทันทีที่เห็นความก้าวหน้า บอกชัดว่าเห็นอะไร และบอกว่ามันสำคัญอย่างไร
"อย่ารอให้พฤติกรรมสมบูรณ์แบบก่อนค่อยชม
ชมความก้าวหน้า เป้าหมายมันเคลื่อนที่ได้"

และสิ่งที่ Blanchard เน้นซ้ำตลอดทั้งเล่มคือ ความสนใจคือแสงแดดของมนุษย์ สิ่งที่เราให้ความสนใจ มันเติบโต ทุกคนในทีมล้วนแขวนป้ายล่องหนไว้ที่หน้าอกว่า "จับฉันทำสิ่งดีๆ ด้วยนะ"

· · ·

ผมอ่านถึงตรงนี้แล้วนึกถึงพนักงานคนหนึ่งที่ร้าน

เรื่องจริงจากร้าน

เกรซเลิกงานแล้ว กำลังเดินออกจากร้าน เหงื่อยังไม่แห้ง ไม่มีหน้าที่อะไรอีกแล้ว แต่เธอเห็นผู้หญิงคนหนึ่งวิ่งไปทางธนาคาร จึงเดินตาม และพบว่ามีคนเป็นลมอยู่บนพื้น เธอถามทันทีว่ามียาดมไหม ไม่มี เธอบอกว่าจะไปเอา แล้ววิ่งกลับมาร้าน รับยาดม วิ่งกลับไปอีกรอบ จนหมูมี่ ข้าวทิพย์ และเพชร วิ่งตามไปพร้อมผ้าเย็นและน้ำเย็น วิ่งไปกลับหลายรอบ เหงื่อท่วมตัวทั้งหมด ในเวลาที่ไม่มีใครบังคับ

ถ้าเป็นแบบเดิม ผมอาจปล่อยผ่านโดยไม่พูดอะไร เพราะมันดูเป็น "เรื่องปกติ" ที่คนดีควรทำอยู่แล้ว

แต่หลังอ่าน Whale Done ผมเขียนถึงเกรซไปตรงๆ ว่า ที่จริงเดินปล่อยผ่านทำเป็นไม่เห็นก็ได้ แต่หนูยังใส่ใจ วิ่งช่วยจนเหงื่อท่วมตัว และขอบคุณหมูมี่ ข้าวทิพย์ เพชร ที่วิ่งตามไปด้วยกัน

ไม่ใช่เพราะต้องชม แต่เพราะ ความดีที่ไม่มีใครเห็น มันค่อยๆ หายไป

· · ·

สิ่งที่ผมได้จากหนังสือเล่มนี้ไม่ใช่เทคนิคใหม่ แต่คือการตระหนักว่าสิ่งที่ง่ายที่สุดในโลกอย่างการ "มองเห็นคน" กลับเป็นสิ่งที่เราทำน้อยที่สุดในฐานะผู้นำ

ทุกวันที่ร้านเปิด พนักงานกว่า 10 ชีวิตมาทำงาน เก็บของ เช็คสต็อก ต้อนรับลูกค้าพันกว่าคน ส่วนใหญ่ทำได้ดีในแบบที่เราไม่เคยพูดถึง และเมื่อทำพลาด นั่นคือเวลาที่เสียงของผมดังขึ้น

Blanchard พูดถูก — นั่นไม่ใช่การบริหาร นั่นคือการรอจับผิด

การบริหารที่ดีคือการทำให้คนทำสิ่งที่ดีได้ แม้เมื่อเราไม่อยู่ จนในที่สุดเขาเริ่มให้ Whale Done กับตัวเองได้

หนังสือเล่มนี้บางมาก อ่านจบได้ในคืนเดียว แต่ถ้าคุณเป็นเจ้าของธุรกิจ ผู้จัดการ หรือพ่อแม่ที่ต้องการให้คนรอบข้างเติบโต ผมคิดว่าคืนนั้นคุ้มมากกับเวลาที่เสียไป

ไม่ใช่เพราะมันบอกอะไรใหม่ แต่เพราะมันทำให้คุณไม่มีข้อแก้ตัวอีกต่อไปว่าไม่รู้จะเริ่มจากไหน

เริ่มจากมองคนรอบข้างให้ชัดขึ้น แล้วพูดว่า "ผมเห็นนะ ที่แกทำ มันดีมาก"

แค่นั้นเอง

ขอบคุณที่อ่านมาถึงตรงนี้ครับ — ถ้าคุณมีเรื่องการบริหารทีม หรือหนังสือที่เปลี่ยนวิธีมองคนในองค์กร อยากเชิญมาแลกเปลี่ยนกันในความคิดเห็นด้านล่างครับ

วีระ เจียรนัยพานิชย์ (อาจารย์โอ)
รองคณบดี MBAKKU · เจ้าของร้าน 7-Eleven สาขาหลังตลาดภูเขียว

ความคิดเห็น

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

ดาวน์โหลดหนังสือมานี มานะ ไฟล์ PDF ฟรี ขอบคุณ (ครูเชียงรายดอทเน็ต www.kruchiangrai.net)

รวมมุกขำขำ มุกตลก มุกงานเลี้ยง มุกพิธีกร

รวม โพสเน่าๆ มุกเสี่ยวๆ Status โดนใจจากเพื่อนๆ (ยาวนะ)